برنامه بانک مرکزی برای تدوین دستورالعمل صنعت لیزینگ

در ابتدا به صحبت های اخیر معاون تنظیم گری و نظارت بانک مرکزی در خصوص صنعت لیزینگ خواهیم پرداخت و سپس به مفهوم لیزینگ و فواید آن می پردازیم.

معاون تنظیم گری و نظارت بانک مرکزی یکی از اهداف اقتصادی دولت را افزایش تولید و تسهیل گری تأمین مالی عنوان کرد و لیزینگ را یکی از گزینه های جذاب در این زمینه دانست و گفت: در حال حاظر صنعت لیزینگ به دلیل ابزارهای محدود در تامین مالی متناسب با ظرفیت های خود رشد نکرده است و لذا بانک مرکزی به دنبال تدوین دستور العمل های جامع برای این صنعت است.

به گزارش حامی مالی، فرشاد محمدپور در همایش صنعت لیزینگ و تأمین مالی «چشم انداز صنعت لیزینگ و تنظیم گری» داشتن نقشه راه مشخص را برای آینده صنعت لیزینگ ضروری خواند و گفت: براساس قانون بانک مرکزی که سال ۱۴۰۲ به تصویب رسیده است، صراحتاً لیزینگ به عنوان شخص تحت نظارت بانک مرکزی قرار داده است و دستورالعمل ها باید در راستای توسعه این صنعت باشد.

وی محدودیت ابزار‌های تأمین مالی در صنعت لیزینگ را یکی از عوامل محدود کننده این صنعت عنوان کرد و گفت: استفاده از ابزار‌های جدید فرآیند پیچیده‌ای دارد. البته، بانک مرکزی به دنبال تدوین دستورالعمل جامع برای این صنعت است.

محمدپور خاطرنشان کرد: از سال ۱۳۸۳ قانون بازار غیرمتشکل پولی تصویب شد دو دسته نظر در این باره وجود داشت، عده ای معتقد بودند که لیزینگ ها اشخاص تحت نظارت بانک مرکزی نیستند و این افراد معتقد بودند که نباید بانک مرکزی در درباره لیزینگ ها مداخله کند. عده ای دیگر از فعالان صنعت عدم رشد این صنعت را ناشی از قوانین و مقررات حاکم بران می دانند.

وی با بیان اینکه بررسی ها نشان می دهند به دلیل دور زدن قوانین از سوی لیزینگ‌هایی فاقد مجوز این مجموعه ها از پیشرفت بیشتری برخوردار هستند افزود :دستورالعمل‌های صنعت لیزینگ تاکنون بیشتر بر محدودیت‌ها تأکید داشته‌اند تا توسعه. لذا در صورتی که بتوان این موضوع را متوازن کرد، وضعیت این صنعت بهبود خواهد یافت. برای توسعه، باید حمایت بیشتری از سوی فعالان صنعت صورت گیرد.

معاون تنظیم گری و نظارت بانک مرکزی ارزش صنعت لیزینگ را ۴۰ همت اعلام کرد و گفت: در حال حاضر ۶۳ لیزینگ دارای مجوز، ۳۹ شرکت لیزینگ در حال کسب مجوز هستند و ۱۴ شرکت نیز در فرآیند پذیرش در بورس قرار دارند. برای صنعتی که در حوزه پول فعالیت می‌کند و سابقه طولانی دارد، این تعداد بسیار ناچیز است.
وی با تاکید بر نقش کلیدی صنعت لیزینگ در تأمین مالی تصریح کرد: تدوین و اجرای دستورالعمل‌های جدید می‌تواند ظرفیت‌های توسعه این صنعت را افزایش دهد.

محمدپور با بیان اینکه مصرف‌کنندگان شناخت کافی از صنعت لیزینگ ندارند، یادآور شد: در حال حاضر تنها گروه خاصی از جامعه این صنعت را می شناسند. برخی این صنعت را راهکاری برای تأمین مالی بالا با بهای تمام شده بالا در شرایط اضطرار تأمین مالی می کند.

معاون تنظیم گری و نظارت بانک مرکزی با بیان اینکه یکی از دلایل عدم رشد صنعت لیزینگ، ناتوانی در ایجاد ارتباط مناسب با ذی‌نفعان است، گفت: عدم تعامل استاندارد میان ذی‌نفعان اعم از دولت و صنعت لیزینگ یکی از موانع توسعه این صنعت محسوب می‌شود. چراکه یکی از اهداف اقتصادی دولت افزایش تولید و تسهیل گری تأمین مالی دولت است و لیزینگ از این منظر یک صنعت جذاب برای دولت محسوب می شود.

وی خاطرنشان کرد: حدود ۸۰ درصد شرکتهای فعال در صنعت لیزینگ مربوط به بانکها هستند به عبارتی ۴۰ تا ۴۵ درصد از شرکتهای فعال در صنعت لیزینگ به صورت مستقیم به لیزینگ های بانکها مرتبط هستند و حدود ۳۰ درصد نیز به صورت غیرمستقیم به بانکها وابسته اند. لذا به نظر می رسد، ارتباط بین صنعت لیزینگ و نظام بانکی به درستی شکل نگرفته است، چراکه بانک‌ها این صنعت را به عنوان رقیب خود می‌بینند. این در حالی است که فرآیند اعتبارسنجی در لیزینگ نسبت به بانک‌ها دقیق‌تر انجام می‌شود.

محمدپور افزود: این صنعت از سال ۱۳۵۴ آغاز به کار کرده و در سال ۱۳۸۳ از نظر قانون‌گذار رسمیت یافته است. در سال ۱۴۰۲، صنعت لیزینگ در قانون بانک مرکزی به عنوان یکی از اشخاص تحت نظارت بانک مرکزی، در کنار بانک‌ها، قرار گرفت که این امر به رسمیت شناختن قانونی بیشتر این صنعت کمک کرده است.

وی با بیان اینکه برگزاری این نشست به ایجاد گفتمان مشترک بین فعالان صنعت و رگولاتور کمک می کند.تصریح کرد: این همایش به ایجاد گفتمان مشترک میان فعالان صنعت لیزینگ و بانک مرکزی کمک می کند و این بانک به عنوان رگولاتور اقتضائات و نیازهای روز این صنعت را درک می کند. چراکه صنعت لیزینگ متوجه دغدغه های نهاد ناظر خواهد بود. مطلوب است که جمع بندی این همایش به صورت یک بیانیه ارائه شود تا به صنعت کمک کند.

عضو هیأت عامل بانک مرکزی گفت: در حال حاضر حجم صنعت لیزینگ با سبقه فعالیت آن همخوانی ندارد لذا لازم است تا بانک مرکزی مانند جلساتی که با بانک‌ها و صرافی‌ها داشته، جلسه‌ای هم با فعالان صنعت لیزینگ برگزار کند. هر نهاد ناظری باید متناسب با اندازه اشخاص تحت نظارت خود برای آنها وقت بگذارد، اما این صنعت همچنان کوچک باقی مانده است.

لیزینگ چیست؟
Lease لغت انگلیسی و به معنی اجاره دادن و کرایه کردن است و در عمل ویژگی اصلی آن این است که حق مالکیت مورد اجاره در دست موجر و حق استفاده از آن در اختیار مستاجر قرار دارد. در ایران لیزینگ در چارچوب قرارداد اجاره به شرط تملیک منعقد و به موقع اجرا گذاشته می شود و طی آن حق استفاده از دارایی برای مدت معینی به اجاره گیرنده(مستاجر) واگذار و در پایان مدت قرارداد نیز مالکیت و دارایی به اجاره گیرنده منتقل می شود .در هنگام عقد قرارداد باید دوره(مدت)قرارداد، مبلغ دقیق، تعداد اقساط اجاره و نحوه تعیین و محاسبه اصل و فرع قیمت باقی مانده مشخص شود .نقطه مشترک انواع معاملات لیزینگ، موضوع بازپرداخت اقساط آن است که باید در فواصل زمانی معین و منظم به صورت ماهانه ، سه ماهه،شش ماهه و یا سالانه پرداخت شود.

مزایای عملیات لیزینگ:

صرفه جویی در بکارگیری منابع مالی مستاجر و رفاه و آینده
انعطاف پذیری مطابق شرایط و انتظار مستاجر
سهولت نسبی در مقایسه با سایر روشهای استقراض
امکان جایگزینی دارایی های جدید

فواید لیزینگ:

لیزینگ به عنوان الگویی جدید در تجارت از یکسو تامین کننده نیازهای مالی و پولی متقاضیان کالا و از سوی دیگر ، فراهم کننده ابزار تولید انبوه در اقتصاد خرد و کلان خواهد بود .
لیزینگ برای متقاضیان موجب افزایش قدرت خرید ، کاهش فشار نقدینگی و برخورداری از امکان آینده در حال می گردد!
لیزینگ برای عرضه کنندگان موجب بازار سازی و تسریع در گردش فروش کالا از طریق بستر سازی بازار تقاضا میگردد.
لیزینگ برای اقتصاد ملی موجب افزایش تقاضا ، افزایش تولید، افزایش اشتغال، تعادل قیمتها و رونق اقتصادی میگردد.
تحولات وسیعی که در عرصه تولید و عرضه و تقاضا ، طی نیم قرن اخیر رخ داده است ، موجب شده است تا دست اندرکاران سیاستهای اقتصادی در کشورها ، برنامه های لازم را برای تاسیس شرکتهای جدید که می توانند ابزارهای اعتباری در جهت رشد صنایع و اقتصاد آنها محسوب شوند، در دستور کار خود قراردهند.

سعید ترکان